دانشگاه كمبريج ( مترجم : يعقوب آژند )

214

تاريخ ايران ( دوره تيموريان ) ( فارسي )

مخزن تعبيه كردند و روى آنها را با ماسه مىپوشاندند . مثلا با اين شيوه سيب را در طول ماه‌هاى سال نگهميداشتند . روستاييان معمولا محصول زراعى و بذر خود را دفن مىكردند تا از چشم محصل مالياتى ، راهزنان و يا ايلات غارتگر دور باشد . در اينجا چند كلمه هم راجع به آسياها و عمل آسياب كردن صحبت مىكنيم . در اكثر مناطق آسياهايى وجود داشتند ؛ با اين همه اين آسياها به بخش توليدى روستايى تعلق نداشتند ، چون بيشتر محصولات آنان ( بلغور و آرد بخصوص آرد غلات و روغنها در مورد آسياهاى روغن‌كشى ) براى مشتريان شهرى توليد مىشد . روستاييان بلغور مورد نياز شخصىشان را عموما خودشان تدارك مىديدند . از نظر فنى و فناورى دو نوع آسياى عمده وجود داشت : آسياهايى كه به وسيله چهارپايان كار مىكرد و آسياهاى آبى ( به موازات آبراهها ) . به احتمال جريان افزايش شمار آسياهاى آبى تند بوده است ؛ اين آسياها در قرن هفدهم كاربرد عمومى داشت . گفته شده كه در بعضى از مناطق ايران ازجمله خراسان آسياهاى بادى نيز وجود داشت « 1 » . روستاييان يكجانشين تا اندازه‌اى به تربيت احشام مىپرداختند كه بيشتر براى پرورش چهارپايان و بر طرف كردن نسبى نيازشان به گوشت بود . ماكيان ( مرغ و خروس و كبوتر و در مناطق خزر اردك ) در جوار شهرها پرورش داده مىشد و هدف از آن فروش در بازارهاى محلى بود . پرورش‌دهندگان احشام كه چادرنشين بودند و رمه‌ها و گله‌هاى عمده‌اى داشتند ( بيشتر گوسفند و بز ، شتر و در خوزستان گاوميش ) در همه‌جا نياز مردم به گوشت را بر طرف مىكردند . در ايران پيش از ورود تركان و مغولان به اين سرزمين ، ايلاتى وجود داشتند - اكراد ، بختياريها ، الوار ، بلوچها ( همه از نژاد ايرانى ) اعراب بدوى ( يعنى بنوكعب ) در خوزستان ( « عربستان » ) . ايلات ترك‌نژاد در دوره مورد بحث ما بر همه‌جا مسلط بودند و بيشترين تعداد را داشتند . از اينها گذشته ، از نظر نژادى ايلات ناهمگون و گوناگون بودند و در دوره ايلخانان تحت رهبرى سپاهيان مغولى رشد زيادى يافتند ؛ اينان احتمالا در جريان تركى گردانيدن درازمدت سده‌هاى هشتم / چهاردهم و نهم / پانزدهم مستحيل شدند . هر ايلى براى خود مراتع مشخص و وسيعى داشت كه مركب از مراتع تابستانى ( ييلاق ) و مراتع زمستانى ( قشلاق ) بود و به فاصله زيادى از يكديگر قرار داشتند . مراتع تابستانى در مناطق مرتفع و مراتع زمستانى معمولا در نواحى پست و كم‌ارتفاع قرار داشت . ايلات به تيره‌ها و به كلانها تقسيم مىشدند ؛ كوچكترين واحد يك ايل ، خانوار بود كه از چندين چادر ( به تركى اوبه )

--> ( 1 ) - پطروشفسكى ، كشاورزى ، جلد 1 ، ص 263 به بعد ؛ دومان ، ص 243 .